Khám tiền hôn nhân để làm gì
Khám sức khỏe tiền hôn nhân là việc hai người cùng kiểm tra sức khỏe trước khi về chung một nhà. Mục đích không phải để “chấm điểm” nhau, mà để biết rõ tình trạng của mình, phát hiện sớm bệnh có thể ảnh hưởng đến cuộc sống vợ chồng, thai kỳ và con cái sau này.
Nhiều cặp đôi bỏ qua vì ngại hoặc nghĩ mình khỏe mạnh. Tuy nhiên, có những bệnh như viêm gan B, bệnh lây qua đường tình dục hay thiếu máu di truyền có thể không biểu hiện rõ. Biết sớm thì có thể điều trị, tiêm phòng hoặc lên kế hoạch phù hợp.
Hạng mục chung cho cả hai người
Phần chung thường gồm khám lâm sàng tổng quát, đo huyết áp, công thức máu, nhóm máu và yếu tố Rh, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan thận, tổng phân tích nước tiểu. Các xét nghiệm nhiễm trùng thường gặp là viêm gan B, viêm gan C, HIV và giang mai, tùy theo tư vấn của bác sĩ.
Việc xét nghiệm các bệnh lây qua đường tình dục luôn được thực hiện với tinh thần bảo mật và không phán xét. Nếu bạn muốn hiểu thêm về một trong số đó, bạn có thể đọc bài bệnh giang mai. Bác sĩ cũng hỏi về tiền sử gia đình, bệnh di truyền như thalassemia, tật bẩm sinh, để tư vấn nguy cơ cho con.
Hai người nên khám cùng thời điểm để thuận tiện và để cả hai cùng nghe tư vấn, thay vì để một người đi khám thay.
Hạng mục riêng cho nữ và cho nam
Với nữ, thường có khám phụ khoa, siêu âm tử cung và buồng trứng, tầm soát ung thư cổ tử cung theo độ tuổi, xét nghiệm viêm nhiễm vùng kín. Những bất thường như u nang buồng trứng đôi khi chỉ được phát hiện tình cờ ở buổi khám này. Bác sĩ cũng tư vấn về tiêm vắc xin phòng HPV, rubella, thủy đậu nếu chưa có miễn dịch.
Với nam, khám nam khoa bao gồm kiểm tra cơ quan sinh dục ngoài, tinh hoàn, bao quy đầu. Xét nghiệm tinh dịch đồ có thể được đề nghị khi có nhu cầu hoặc nghi ngờ. Nếu có điều gì khiến bạn khó chịu khi quan hệ, đây là dịp tốt để hỏi bác sĩ, chẳng hạn về kiểm tra sức khỏe sinh sản.
Danh sách trên mang tính tham khảo. Bác sĩ có thể thêm hoặc bớt tùy tiền sử và nhu cầu của hai người.
Nên khám trước cưới bao lâu
Bạn nên khám trước ngày cưới khoảng ba đến sáu tháng. Khoảng thời gian này đủ để xử lý nếu có vấn đề, hoàn thành lịch tiêm các loại vắc xin cần nhiều mũi, hoặc theo dõi những bất thường cần tái khám. Nếu chọn quá sát ngày cưới, bạn dễ gặp áp lực khi có kết quả cần điều trị.
Đôi khi người ta hiểu nhầm rằng khám tiền hôn nhân chỉ để “xin giấy”. Giá trị lớn nhất của buổi khám là lời tư vấn và sự yên tâm. Dù kết quả thế nào, hai người vẫn nên cùng bình tĩnh trao đổi và nghe hướng dẫn từ bác sĩ.
Khi kết quả không như mong đợi
Một số cặp đôi lo sợ kết quả đến mức trì hoãn việc khám. Đa số bất thường được phát hiện sớm đều có hướng xử trí: điều trị, tiêm phòng, theo dõi hoặc lên kế hoạch sinh con phù hợp. Biết sớm thường tốt hơn là phát hiện muộn trong thai kỳ.
Nếu một người có kết quả cần điều trị, điều quan trọng là hai người cùng đối mặt, thay vì quy lỗi. Hãy hỏi bác sĩ về việc điều trị, thời điểm nên tạm hoãn kế hoạch có con và các biện pháp bảo vệ bạn đời. Quyền riêng tư của mỗi người cần được tôn trọng, và thông tin chỉ chia sẻ khi người đó đồng ý.
Ngoài ra, hãy chọn cơ sở y tế hợp pháp, có quy trình bảo mật thông tin. Bạn có quyền hỏi rõ từng hạng mục là để làm gì, và không nên đồng ý với những gói khám quá dài mà không giải thích được lý do.
Chuẩn bị và câu hỏi nên hỏi bác sĩ
Trước ngày khám, hãy thống nhất với bạn đời về việc cùng đi và cùng cởi mở thông tin. Ghi lại tiền sử bệnh, thuốc đang dùng, các lần phẫu thuật, chu kỳ kinh nguyệt, dị ứng. Nếu có xét nghiệm máu lúc đói, hãy nhịn ăn theo hướng dẫn.
Một vài câu hỏi hữu ích: hai người cần tiêm phòng gì trước khi kế hoạch có con; có bệnh nào cần điều trị trước khi mang thai không; nên bổ sung acid folic từ lúc nào; lối sống nào cần điều chỉnh; bao lâu nên khám lại.
Khám tiền hôn nhân cũng là bước đầu của việc chăm sóc lâu dài, nối tiếp bằng khám sức khỏe tổng quát hằng năm. Bạn có thể tham khảo thêm các văn bản hướng dẫn trên trang của Bộ Y tế về chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Những lưu ý sau khi có kết quả
Sau khi nhận kết quả, hai người nên đọc cùng nhau và hỏi bác sĩ về mọi chỉ số chưa rõ. Một chỉ số lệch nhẹ chưa chắc là bệnh, nhưng cần được theo dõi và đánh giá lại đúng thời điểm.
Nếu cần tìm hiểu thêm kiến thức nền, bạn có thể đọc bài về sức khỏe sinh sản trên Wikipedia tiếng Việt. Thông tin tham khảo không thay thế chỉ định của bác sĩ, vì mỗi cặp đôi có tình trạng sức khỏe và tiền sử khác nhau.
Cuối cùng, hãy lưu hồ sơ khám cẩn thận. Hồ sơ này hữu ích khi bạn đi khám thai, tiêm phòng hoặc cần so sánh chỉ số ở những lần khám sau.
