
Tai biến mạch máu não ICD là mã phân loại bệnh quốc tế của đột quỵ, thường nằm trong nhóm I60 đến I69 do WHO ban hành. Chúng tôi thấy nhiều gia đình thường bối rối khi gặp mã này trên giấy ra viện. Bài viết sau giúp bạn đọc hiểu mã và biết cách chăm sóc người bệnh tại nhà.
Tai biến mạch máu não ICD là gì và đọc mã thế nào?
ICD là viết tắt của International Classification of Diseases, tức bộ phân loại bệnh quốc tế. Mỗi bệnh được gán một mã riêng. Nhờ vậy, hồ sơ viết ở bệnh viện tuyến tỉnh vẫn được hiểu đúng khi chuyển lên tuyến trên.
Với đột quỵ, nhóm I60–I69 bao gồm nhiều kiểu tổn thương mạch máu não khác nhau. Đây chỉ là khung lớn. Khi có kết quả CT hoặc MRI, bác sĩ sẽ ghi thêm mã chi tiết hơn tùy loại đột quỵ.
Vì sao người nhà nên kiểm tra mã trước khi nộp hồ sơ?

Cơ quan bảo hiểm và nơi tiếp nhận hồ sơ sẽ đối chiếu mã bệnh. Nếu mã sai hoặc thiếu, hồ sơ có thể bị trả lại và việc chi trả sẽ chậm lại vài tuần.
- Đọc lại mã ghi trên giấy ra viện trước khi nộp.
- So sánh mã với chẩn đoán bác sĩ đã nói.
- Nếu không khớp, hỏi lại khoa điều trị.
Phân biệt nhồi máu não và xuất huyết não

Nhồi máu não xảy ra khi một mạch máu bị tắc, khiến vùng não phía sau thiếu máu nuôi. Xuất huyết não là mạch máu vỡ và máu tràn vào mô não. Hai kiểu này cần xử trí khác nhau nên mã cũng được tách riêng.
Người nhà không nên tự phân loại tại nhà. Hãy lấy đúng kết quả chụp hình ảnh và hỏi bác sĩ loại đột quỵ là gì.
Dấu hiệu nhận biết đột quỵ cần cấp cứu ngay

Quy tắc FAST là cách ghi nhớ mà nhiều bệnh viện khuyến khích:
- F (Face): mặt xệ một bên khi người bệnh cười.
- A (Arm): tay yếu hoặc không nâng lên được.
- S (Speech): nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu người khác nói.
- T (Time): thời gian là yếu tố quyết định, gọi ngay số 115.
Ngoài ba dấu hiệu trên, cần để ý đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc nhìn mờ một mắt. Cơn thoáng qua vẫn là cảnh báo cần được bác sĩ đánh giá.
Hãy ghi lại giờ đầu tiên thấy triệu chứng. Bác sĩ cần con số này để quyết định phương án điều trị.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp

- Tăng huyết áp kéo dài, nguyên nhân hàng đầu.
- Đái tháo đường và rối loạn mỡ máu làm xơ vữa nhanh hơn.
- Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và ít vận động.
- Rung nhĩ, một rối loạn nhịp tim khiến máu dễ đông trong tim.
- Tuổi cao làm mạch máu lão hóa, nhưng phần lớn yếu tố còn lại có thể kiểm soát.
Bối cảnh đột quỵ tại Việt Nam
Theo báo cáo được Bộ Y tế và WHO công bố, đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn tật hàng đầu ở nước ta. Số ca có xu hướng tăng ở nhóm trên 60 tuổi và đang xuất hiện sớm hơn ở nhóm 40 đến 50 tuổi có nhiều yếu tố nguy cơ.
Chăm sóc hằng ngày cho người bệnh tại nhà
Người bệnh sau đột quỵ thường phải nằm nhiều, nên cần chú ý loét do đè ép. Thay đổi tư thế khoảng hai đến ba giờ một lần, kiểm tra vùng xương cùng, gót chân và hông. Giữ da khô, sạch.
- Lau người bằng khăn ấm, thay quần áo khi bị ướt.
- Chăm sóc răng miệng để tránh viêm nhiễm.
- Với người liệt nửa người, đặt tay bên liệt lên gối đệm để hạn chế căng khớp.
- Vận động nhẹ theo hướng dẫn của kỹ thuật viên phục hồi chức năng, không tự ý tập mạnh.
Ăn uống, phòng sặc và uống thuốc đúng giờ
Sau đột quỵ, người bệnh có thể khó nuốt. Khi cho ăn, để người bệnh ngồi cao và đút từng muỗng nhỏ. Nếu thấy ho, nghẹn hoặc giọng nói thay đổi sau khi nuốt, hãy dừng lại và báo bác sĩ.
Chế độ ăn nên nhạt, giảm mỡ động vật, tăng rau xanh. Hạn chế nước mắm, bột canh và đồ chế biến sẵn vì muối làm huyết áp khó kiểm soát.
Không tự ý thay đổi liều hay ngưng thuốc đang điều trị. Ghi lịch uống thuốc và chỉ số huyết áp mỗi ngày để mang đi tái khám.
Những sai lầm người nhà hay mắc phải
- Cho người bệnh ăn uống khi chưa tỉnh táo hoặc còn khó nuốt, dễ gây sặc và viêm phổi.
- Tự xoa bóp mạnh, cạo gió hay châm cứu thay cho việc đưa đi khám.
- Thấy người bệnh đỡ sau vài phút rồi bỏ qua việc đi viện. Cơn thoáng qua cần được đánh giá.
Khi nào cần đưa người bệnh đi khám ngay?
Hãy đưa người bệnh đi khám ngay nếu thấy lại yếu liệt, nói khó hoặc đau đầu bất thường. Huyết áp tăng cao không kiểm soát, sốt, co giật, thay đổi ý thức hoặc khó thở cũng cần cấp cứu. Nếu chưa chắc chắn, gọi 115 hoặc liên hệ cơ sở y tế gần nhất.
Để tìm hiểu thêm về các triệu chứng liên quan đến sức khỏe thần kinh, bạn có thể tham khảo bài tai biến mạch máu não tiếng Anh là gì và dấu hiệu nhận biết. Với người cao tuổi có biểu hiện quên lặp đi lặp lại, xem thêm giảm trí nhớ ở người cao tuổi: khi nào cần đi khám. Bạn cũng có thể xem danh mục khám sức khỏe để tra cứu thêm về khám định kỳ.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Nếu muốn theo dõi các chỉ số sức khỏe hằng ngày, bạn có thể tham khảo công cụ tại MONA Base.
Câu hỏi thường gặp
Tai biến mạch máu não có chữa khỏi hoàn toàn không?
Mức độ hồi phục phụ thuộc vào loại đột quỵ, vùng não bị tổn thương và thời điểm điều trị. Nhiều người hồi phục khá tốt nhờ can thiệp sớm và phục hồi chức năng kiên trì. Bác sĩ sẽ đưa ra dự đoán cụ thể cho từng trường hợp.
Người bệnh đột quỵ có nên nằm yên tuyệt đối không?
Không nên nằm yên quá lâu. Nằm lâu làm tăng nguy cơ loét, viêm phổi và cứng khớp. Hãy thay đổi tư thế thường xuyên và hỗ trợ vận động nhẹ theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Sau đột quỵ bao lâu thì nên bắt đầu tập phục hồi?
Nhiều bệnh viện khuyến khích bắt đầu phục hồi sớm khi người bệnh đã ổn định về tim mạch và hô hấp. Thời điểm cụ thể nên do bác sĩ quyết định.
Người nhà cần chuẩn bị gì khi đưa người bệnh tái khám?
Mang theo sổ theo dõi huyết áp, đường huyết, lịch uống thuốc và hồ sơ bệnh án cũ. Ghi sẵn những thay đổi bất thường trong tuần như ăn kém đi, ngủ nhiều hơn hay yếu tay hơn.