Chu kỳ kinh nguyệt bình thường kéo dài bao lâu
Muốn biết mình có bị rối loạn kinh nguyệt hay không, trước hết cần hiểu chu kỳ bình thường. Chu kỳ kinh nguyệt tính từ ngày đầu của kỳ kinh này đến ngày đầu của kỳ kinh sau. Ở người trưởng thành, chu kỳ thường dao động từ khoảng 21 đến 35 ngày, hành kinh khoảng 3 đến 7 ngày. Mỗi người có nhịp riêng, và nhịp ấy có thể lệch vài ngày mỗi tháng mà vẫn bình thường.
Ở tuổi mới dậy thì và trước mãn kinh, chu kỳ thường chưa đều. Điều này khá phổ biến và không phải lúc nào cũng là bệnh. Điểm cần quan sát là sự thay đổi kéo dài so với thói quen cũ của bạn.
Các dạng rối loạn kinh nguyệt: chậm kinh, rong kinh, cường kinh, thống kinh
Chậm kinh hay vô kinh là khi kinh không xuất hiện đúng hạn nhiều tháng liên tiếp, sau khi đã loại trừ mang thai. Rong kinh là hành kinh kéo dài trên bảy ngày. Cường kinh là lượng máu nhiều bất thường, ví dụ phải thay băng liên tục sau một đến hai giờ hoặc có cục máu đông lớn.
Thống kinh là đau bụng kinh. Đau nhẹ là phổ biến. Đau dữ dội đến mức phải nghỉ học, nghỉ làm, hoặc đau tăng dần theo thời gian thì nên được thăm khám. Ra máu ngoài kỳ kinh hoặc sau quan hệ cũng là một dạng bất thường cần lưu ý.
Nguyên nhân gây rối loạn kinh nguyệt: nội tiết, căng thẳng và bệnh phụ khoa
Nội tiết là nguyên nhân hay gặp nhất, bao gồm rối loạn tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, tăng prolactin. Cân nặng thay đổi đột ngột, tập thể thao cường độ rất cao, ăn kiêng khắc nghiệt hoặc căng thẳng kéo dài cũng làm trục nội tiết bị ảnh hưởng.
Về thực thể, polyp hoặc u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung, viêm nhiễm vùng chậu và u nang buồng trứng đều có thể gây thay đổi chu kỳ. Một số thuốc, bao gồm thuốc tránh thai hay thuốc chống đông, cũng ảnh hưởng đến lượng máu kinh.
Có một điểm đáng nhớ: cùng một biểu hiện có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, nên việc chẩn đoán cần hỏi bệnh sử kỹ, khám và có thể xét nghiệm, siêu âm.
Dấu hiệu cần gặp bác sĩ sớm
Bạn nên đi khám khi:
- Kinh nguyệt mất hẳn từ ba tháng trở lên mà không có thai.
- Rong kinh trên bảy ngày hoặc cường kinh kéo dài nhiều chu kỳ.
- Đau bụng kinh ngày càng nặng, thuốc giảm đau thông thường không bớt.
- Ra máu giữa kỳ, sau quan hệ hoặc sau mãn kinh.
- Kèm chóng mặt, mệt, da xanh vì có thể đã thiếu máu.
- Kèm khí hư bất thường, sốt, đau vùng chậu.
Nếu lượng máu ra rất nhiều, choáng váng hoặc ngất, hãy đến cơ sở y tế ngay. Với phụ nữ có kế hoạch sinh con, rối loạn kinh nguyệt kéo dài cũng là lý do để làm kiểm tra sức khỏe sinh sản sớm.
Tuổi dậy thì, tiền mãn kinh và những thay đổi tự nhiên
Ở tuổi mới dậy thì, buồng trứng chưa hoạt động nhịp nhàng nên vài năm đầu chu kỳ có thể thưa hoặc dày. Các em gái và cha mẹ không cần lo lắng quá nếu không kèm đau dữ dội hay mất máu nhiều, nhưng hãy cho bé đi khám khi chưa có kinh sau 15 tuổi.
Ở giai đoạn tiền mãn kinh, thường từ giữa độ tuổi 40, kinh nguyệt trở nên thất thường, lượng ít hoặc nhiều. Đây là sự thay đổi tự nhiên do buồng trứng suy giảm chức năng. Tuy vậy, ra máu bất thường ở độ tuổi này cần được thăm khám để loại trừ polyp, u xơ hay tổn thương khác.
Sau sinh và khi cho con bú, chu kỳ cũng có thể thay đổi trong một thời gian. Việc hiểu mốc nào là sinh lý giúp chị em bớt hoang mang, đồng thời không bỏ sót dấu hiệu cần khám.
Nếu bạn dùng thuốc tránh thai hoặc đặt dụng cụ tử cung, chu kỳ cũng có thể thay đổi trong vài tháng đầu. Hãy hỏi bác sĩ đã kê hoặc đặt cho bạn khi thấy ra máu bất thường, thay vì tự ngưng giữa chừng.
Ghi nhật ký kinh nguyệt và điều chỉnh sinh hoạt
Khi nghi ngờ rối loạn kinh nguyệt, cách đơn giản và hữu ích nhất là ghi lại chu kỳ trong ít nhất ba tháng: ngày bắt đầu, ngày kết thúc, lượng máu, mức độ đau, các triệu chứng kèm theo, thuốc đã dùng. Ứng dụng trên điện thoại hoặc cuốn sổ nhỏ đều được. Khi đến gặp bác sĩ, bản ghi này giúp cuộc trao đổi cụ thể hơn nhiều.
Về sinh hoạt, hãy ngủ đủ, ăn uống cân đối, vận động vừa phải và tìm cách giảm căng thẳng. Nếu hành kinh nhiều, bổ sung thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan, rau xanh đậm. Giữ cân nặng ổn định cũng quan trọng với nội tiết.
Các thay đổi này hỗ trợ cơ thể, nhưng không thay thế việc điều trị khi có bệnh. Xin đừng tự dùng thuốc nội tiết hay thuốc điều kinh không đơn thuốc. Vùng kín bị viêm cũng có thể làm kinh nguyệt khó chịu hơn; tham khảo bài viêm âm đạo nếu bạn thấy ngứa hoặc khí hư lạ. Thông tin sức khỏe phụ nữ cũng được Tổ chức Y tế Thế giới cập nhật thường xuyên.
