Trĩ nội hình thành như thế nào
Trĩ nội là các búi mạch máu và mô đệm nằm bên trong ống hậu môn, phía trên đường lược (đường ranh giới trong ống hậu môn, nơi chuyển tiếp giữa phần trên và phần dưới có cấu tạo khác nhau). Bình thường các búi này đóng vai trò như đệm giúp kiểm soát việc đi cầu. Khi bị sưng, giãn và sa xuống, chúng trở thành bệnh trĩ.
Những yếu tố hay gặp là rặn mạnh khi đi vệ sinh, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài, ngồi lâu, đứng lâu, thai kỳ, béo phì, ăn ít chất xơ. Áp lực lên vùng hậu môn tăng dần làm mạch máu giãn và tổ chức nâng đỡ lỏng ra. Vì có liên quan chặt chẽ đến thói quen ruột, bạn có thể đọc thêm bài táo bón kéo dài.
Bốn cấp độ trĩ nội
Cách phân độ giúp bác sĩ chọn hướng xử trí. Cấp độ một: búi trĩ chưa sa ra ngoài, có thể chỉ thấy chảy máu khi đi cầu. Cấp độ hai: búi trĩ sa ra khi rặn nhưng tự co lên sau khi xong. Cấp độ ba: búi trĩ sa ra và phải dùng tay đẩy lên. Cấp độ bốn: búi trĩ sa thường xuyên, không đẩy lên được, có thể kèm sưng, đau hoặc nghẹt búi trĩ.
Triệu chứng không phải lúc nào cũng khớp với cấp độ. Có người trĩ độ hai nhưng chảy máu nhiều, người khác trĩ độ ba mà ít khó chịu. Mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt và biến chứng mới là yếu tố quyết định.
Trĩ nội thường ít đau vì vùng này ít dây thần kinh cảm giác. Cảm giác đau rõ thường gợi ý tình trạng khác, như nứt hậu môn, nghẹt trĩ hoặc trĩ ngoại. Để phân biệt, mời bạn đọc bài trĩ ngoại.
Chảy máu khi đi vệ sinh: lúc nào đáng lo
Máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh, nhỏ giọt hoặc phủ ngoài phân là biểu hiện hay gặp nhất của trĩ nội. Tuy nhiên, chảy máu trực tràng không phải lúc nào cũng do trĩ. Polyp (khối u nhỏ nhô lên từ niêm mạc ruột, một số loại có thể tiến triển thành ung thư), viêm đại tràng, nứt hậu môn và ung thư đại trực tràng đều có thể gây ra triệu chứng tương tự.
Bạn nên đi khám sớm nếu chảy máu kéo dài hơn vài tuần, tăng lên, hoặc kèm theo những dấu hiệu sau:
- Phân đen như bã cà phê hoặc máu sẫm lẫn trong phân.
- Thay đổi thói quen đi cầu kéo dài, như đi lỏng hoặc táo xen kẽ.
- Sụt cân không rõ lý do, mệt mỏi, da xanh.
- Trên 40 tuổi hoặc trong gia đình có người bị bệnh đại tràng.
Khi nào cần nội soi hậu môn trực tràng
Bác sĩ có thể khám hậu môn bằng mắt và ngón tay, dùng ống soi hậu môn để quan sát búi trĩ. Nếu có yếu tố nguy cơ hoặc chảy máu bất thường, bác sĩ sẽ cân nhắc nội soi đại trực tràng để loại trừ tổn thương khác. Làm vậy giúp tránh bỏ sót bệnh nặng khi vội kết luận chỉ là trĩ.
Nội soi cần chuẩn bị ruột theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Cách điều trị tiếp theo phụ thuộc cấp độ: từ thay đổi ăn uống, thuốc theo đơn, thủ thuật như thắt vòng cao su, tiêm xơ, đến phẫu thuật cho trường hợp nặng. Bác sĩ là người quyết định phương án phù hợp với từng trường hợp.
Nếu bạn muốn tầm soát chung nhiều vấn đề, tham khảo thêm khám sức khỏe tổng quát.
Trĩ nội ở phụ nữ mang thai và sau sinh
Thai kỳ là giai đoạn nguy cơ trĩ tăng rõ rệt. Tử cung to dần chèn vào các tĩnh mạch vùng chậu, hormone làm thành mạch giãn ra và đại tiện khó hơn. Sau sinh thường, việc rặn kéo dài cũng làm trĩ nặng thêm, và nhiều chị em lần đầu biết mình bị trĩ vào lúc này.
Mẹ bầu và mẹ sau sinh nên ưu tiên chất xơ, uống đủ nước, vận động nhẹ theo hướng dẫn và tránh ngồi lâu. Không tự dùng thuốc, nhất là khi đang mang thai hay cho con bú, mà hãy hỏi bác sĩ sản khoa. Triệu chứng thường nhẹ đi khi táo bón được kiểm soát tốt.
Nếu chảy máu nhiều, đau dữ dội hoặc búi trĩ sa không đẩy lên được, hãy đi khám ngay.
Đừng xấu hổ khi nói về trĩ. Đây là bệnh thường gặp ở người trưởng thành, và đi khám sớm giúp bạn tránh được những khó chịu kéo dài cũng như những can thiệp lớn không cần thiết.
Ăn uống và vận động để giảm triệu chứng
Giữ phân mềm, dễ đi là mục tiêu chính. Hãy ăn đủ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, và uống đủ nước trong ngày. Người Việt có sẵn những thực phẩm quen thuộc như rau muống, rau lang, đu đủ chín, chuối, khoai lang rất phù hợp.
Đi vệ sinh khi buồn, không nhịn, không ngồi quá lâu, không vừa ngồi vừa lướt điện thoại. Hạn chế rặn mạnh, hạn chế đồ cay nóng, rượu bia nếu bạn thấy chúng làm triệu chứng nặng hơn. Vận động đều đặn như đi bộ, bơi lội giúp ruột hoạt động tốt hơn. Ngâm hậu môn bằng nước ấm sạch vài phút cũng làm dịu cảm giác khó chịu.
Đừng tự mua thuốc đắp, thuốc bôi theo quảng cáo mà không hỏi dược sĩ, bác sĩ. Thông tin chuẩn về sức khỏe tiêu hóa có thể tham khảo thêm trên cổng thông tin của Bộ Y tế.
