Vì sao nên khám sức khỏe định kỳ
Khám sức khỏe tổng quát là buổi kiểm tra toàn diện khi bạn chưa có triệu chứng rõ rệt, nhằm phát hiện sớm những bất thường âm thầm. Nhiều bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay một số bệnh ung thư giai đoạn đầu gần như không gây khó chịu. Khi biểu hiện rõ thì việc kiểm soát thường khó hơn.
Với người đang khỏe, khám định kỳ còn giúp có một mốc so sánh. Kết quả năm nay đặt cạnh năm trước cho bác sĩ thấy xu hướng, chẳng hạn cân nặng tăng dần hay đường huyết nhích lên, từ đó tư vấn điều chỉnh sớm.
Khám sức khỏe tổng quát gồm những hạng mục cơ bản
Một buổi khám sức khỏe tổng quát cơ bản thường bắt đầu bằng đo chiều cao, cân nặng, vòng bụng, mạch và huyết áp. Bác sĩ hỏi tiền sử bản thân, gia đình, thói quen hút thuốc, uống rượu, vận động, ngủ nghỉ. Sau đó là khám lâm sàng các cơ quan: tim phổi, bụng, hệ thần kinh, cơ xương khớp, da.
Các chuyên khoa thường đi kèm gồm mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt. Phần cận lâm sàng là các xét nghiệm và thăm dò hỗ trợ. Phần này thường gồm công thức máu, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan, chức năng thận, tổng phân tích nước tiểu, điện tim và chụp X-quang ngực. Siêu âm bụng giúp quan sát gan, mật, thận, tụy, lách.
Mỗi gói khám có nội dung khác nhau, và nhu cầu của mỗi người cũng khác. Bạn nên hỏi bác sĩ về nhu cầu riêng thay vì chọn theo số lượng xét nghiệm.
Xét nghiệm nên thêm theo độ tuổi và giới tính
Ở phụ nữ, khám phụ khoa, tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo, siêu âm tuyến vú hoặc chụp nhũ ảnh (X-quang tuyến vú) tùy độ tuổi là các hạng mục thường được nhắc đến. Phụ nữ đang có kế hoạch sinh con có thể xem thêm bài kiểm tra sức khỏe sinh sản.
Ở nam giới trung niên, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá tuyến tiền liệt khi có triệu chứng tiểu khó, như đã nói trong bài phì đại tuyến tiền liệt. Từ khoảng 45 đến 50 tuổi, nhiều khuyến cáo đề cập tầm soát ung thư đại trực tràng.
Người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc lâu năm, béo phì, tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hay ung thư thường cần theo dõi sát hơn. Người cao tuổi có thể cần thêm đo loãng xương, đánh giá thị lực, thính lực.
Chuẩn bị trước ngày khám
Trước khi khám sức khỏe tổng quát, bạn nên nhịn ăn theo hướng dẫn, thường khoảng tám đến mười hai giờ nếu có xét nghiệm máu lúc đói, nhưng vẫn có thể uống chút nước lọc. Nên ngủ đủ giấc, tránh rượu bia và đồ nhiều dầu mỡ ngày hôm trước để kết quả phản ánh đúng.
Mang theo giấy tờ tùy thân, kết quả khám cũ, đơn thuốc đang dùng và ghi chú những điều bạn thắc mắc. Mặc đồ rộng, dễ cởi. Phụ nữ nên tránh khám phụ khoa trong những ngày hành kinh, trừ khi bác sĩ yêu cầu khác. Nếu đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai, hãy báo trước để tránh những chỉ định không phù hợp.
Về tần suất, người trưởng thành khỏe mạnh thường khám mỗi năm một lần; người có bệnh nền hoặc nguy cơ cao theo lịch bác sĩ hẹn. Người trẻ ít nguy cơ có thể giãn thời gian hơn, nhưng nên trao đổi với bác sĩ để quyết định.
Khám sức khỏe tổng quát ở người trẻ: có cần thiết không
Nhiều bạn trẻ cho rằng còn khỏe thì chưa cần khám. Tuy nhiên, thói quen sống hiện đại như thức khuya, ít vận động, ăn nhiều đồ chiên rán và căng thẳng kéo dài khiến các bệnh chuyển hóa xuất hiện sớm hơn trước. Một lần kiểm tra ở độ tuổi hai mươi, ba mươi giúp bạn biết rõ mình đang ở đâu và điều chỉnh kịp thời.
Người trẻ không cần làm quá nhiều xét nghiệm đắt tiền. Một gói cơ bản, kết hợp tư vấn về tiêm chủng, sức khỏe tinh thần, sức khỏe tình dục và dinh dưỡng thường là đủ. Nên chọn gói theo nhu cầu thay vì gói dài nhất.
Đọc kết quả: chỉ số nào cần hỏi lại bác sĩ
Phiếu kết quả thường có cột giá trị và khoảng tham chiếu (khoảng giá trị bình thường của người khỏe mạnh), kèm ký hiệu cao hoặc thấp. Chỉ số lệch nhẹ một lần chưa chắc là bệnh, vì còn phụ thuộc giờ lấy máu, chế độ ăn, thuốc đang dùng. Cần chú ý những chỉ số lệch nhiều hoặc lặp lại qua các lần khám.
- Đường huyết lúc đói và HbA1c (chỉ số đường huyết trung bình trong khoảng hai đến ba tháng gần đây), liên quan nguy cơ đái tháo đường.
- Cholesterol và triglyceride (các loại mỡ trong máu), liên quan tim mạch.
- Men gan, creatinin (chất thải của cơ, dùng để đánh giá chức năng thận), chức năng thận.
- Huyết áp đo nhiều lần.
- Công thức máu, nếu thiếu máu hay bạch cầu bất thường.
Khi cân nhắc khám sức khỏe tổng quát, bạn không nên tự kết luận dựa trên phiếu kết quả hay từ khóa tra mạng. Mang phiếu đến gặp bác sĩ để được giải thích là cách an toàn nhất. Ngoài ra, nếu bạn đang chuẩn bị kết hôn, có thể đọc thêm bài khám sức khỏe tiền hôn nhân (kiểm tra sức khỏe trước khi kết hôn). Chúng tôi tổng hợp thông tin tổng quan về phòng bệnh không lây từ trang của Tổ chức Y tế Thế giới.
