Dạo gần đây chu kỳ của bạn có lệch đi vài tuần, lượng máu lúc nhiều lúc ít, hay đã lâu rồi không thấy kinh mà chưa biết vì sao? Chúng tôi gặp những trường hợp như vậy khá thường xuyên trong công việc mỗi ngày. Vậy rối loạn kinh nguyệt là sao? Nói ngắn gọn, đó là khi chu kỳ, lượng máu hoặc thời gian hành kinh khác hẳn mức bình thường của chính bạn, và hiện tượng này lặp lại trong nhiều tháng liền. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn để có cơ sở quyết định có nên đi khám hay không.
Rối loạn kinh nguyệt là gì? Trả lời ngắn gọn
Chu kỳ kinh nguyệt được tính từ ngày đầu tiên của kỳ kinh này đến ngày đầu tiên của kỳ kinh sau. Ở phụ nữ trưởng thành, khoảng cách này thường nằm trong khoảng 21 đến 35 ngày. Mỗi lần hành kinh thường kéo dài khoảng 3 đến 7 ngày.
Khi chu kỳ rơi ra ngoài khoảng đó, hoặc lượng máu thay đổi rõ rệt, hoặc kỳ kinh kéo dài bất thường, đó là tín hiệu đáng lưu ý. Một lần lệch thường chưa đáng lo. Tuy vậy, nếu tình trạng này lặp lại nhiều tháng, bạn nên tìm hiểu thêm và cân nhắc đi khám.
Chu kỳ bình thường trông như thế nào?
Cách đơn giản nhất là ghi lại ngày bắt đầu mỗi kỳ kinh vào lịch hoặc ứng dụng trên điện thoại. Sau vài tháng, bạn sẽ thấy nhịp riêng của cơ thể mình. Đây là mốc so sánh quan trọng hơn bất kỳ con số trung bình nào bạn đọc được trên mạng, vì mỗi người có một nhịp khác nhau.
Màu máu bình thường thường dao động từ đỏ tươi đến nâu sẫm. Lượng máu ở mức vừa phải, đủ để bạn thay băng vệ sinh đều đặn theo nhịp. Ở tuổi dậy thì hoặc giai đoạn gần mãn kinh, chu kỳ có thể chưa đều hoặc thưa dần. Đây là chuyện tự nhiên, không phải lúc nào cũng là bệnh.
Các dạng rối loạn kinh nguyệt hay gặp
Rối loạn kinh nguyệt có nhiều biểu hiện khác nhau. Những dạng thường gặp nhất gồm:
- Kinh thưa, chu kỳ kéo dài trên 35 ngày
- Kinh dày, chu kỳ ngắn hơn 21 ngày
- Kinh nhiều bất thường hoặc kinh ít kéo dài
- Ra máu giữa kỳ, hoặc kỳ kinh đến không đều
- Mất kinh khi không có thai
Mỗi dạng có cách biểu hiện riêng. Có người chỉ lệch vài ngày so với thường lệ. Có người lại mất hẳn kỳ kinh nhiều tháng liền, và chính điều này khiến họ lo lắng hơn cả.
Vì sao kinh nguyệt lại rối loạn?
Chu kỳ được điều khiển bởi hệ nội tiết, gồm các hormone đi qua lại giữa não và buồng trứng. Khi sự cân bằng này bị xáo trộn, trứng có thể rụng không đều. Niêm mạc tử cung cũng vì thế mà bong ra không theo nhịp cũ.
Nguyên nhân thường gặp gồm hội chứng buồng trứng đa nang, rối loạn tuyến giáp, u xơ tử cung hoặc polyp nội mạc. Căng thẳng kéo dài cũng là một yếu tố đáng kể. Sụt cân hoặc tăng cân nhanh trong thời gian ngắn cũng có thể khiến chu kỳ thay đổi.
Thuốc tránh thai, nhất là khi mới bắt đầu dùng hoặc vừa đổi loại, có thể làm chu kỳ thay đổi trong vài tháng đầu. Thói quen ngủ muộn, ăn uống thất thường và tập luyện quá sức cũng góp phần không nhỏ.
Một ví dụ để dễ hình dung
Có một khách hàng từng chia sẻ với đội ngũ chúng tôi câu chuyện của mình. Chị A, 29 tuổi, làm nhân viên văn phòng, có chu kỳ đều 22 ngày suốt nhiều năm. Sau khi đổi sang công việc áp lực cao và thường xuyên thức khuya, chu kỳ kéo dài lên 45 ngày. Chị không đau bụng, cũng không mệt nhiều, nên ban đầu chưa để ý.
Đến tháng thứ ba, chị mới nhận ra chu kỳ không quay về như cũ. Khi đi khám, bác sĩ hỏi kỹ về giấc ngủ và áp lực công việc trước khi chỉ định xét nghiệm. Câu chuyện của chị cho thấy nguyên nhân không phải lúc nào cũng nằm ở bệnh lý. Nhưng nếu tình trạng lệch kéo dài, bạn không nên tự bỏ qua.
Theo các tài liệu y khoa phổ thông, rối loạn kinh nguyệt gặp ở một tỷ lệ đáng kể phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Vì vậy đây không phải chuyện hiếm gặp, và bạn không cần ngại khi thắc mắc về nó.
Ưu và nhược điểm khi tự theo dõi chu kỳ tại nhà
Ghi chép chu kỳ giúp bạn nhận ra bất thường sớm hơn. Nó cũng cung cấp số liệu cụ thể để trao đổi với bác sĩ, nhất là khi bạn khó nhớ ngày kinh của những tháng trước. Đây là thói quen rất đáng duy trì.
Nhược điểm là dễ tự suy diễn. Có người đọc vài thông tin trên mạng rồi tự kết luận mình mắc bệnh nặng, khiến lo lắng tăng lên mà chưa cần thiết. Theo dõi là tốt, nhưng hãy dùng nó để hỗ trợ việc khám, không thay thế việc khám.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Bạn nên đi khám khi chu kỳ lệch liên tục trên ba tháng. Cũng nên đi khi ra máu nhiều bất thường đến mức phải thay băng liên tục. Đau bụng dưới dữ dội, sốt, hoặc ra dịch có mùi lạ là những tín hiệu không nên chờ đợi.
Nếu bạn có dấu hiệu thiếu máu như mệt kéo dài hay chóng mặt khi đứng lên, hãy đi khám sớm hơn. Mất máu kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể, nên đừng để lâu.
Bác sĩ thường kiểm tra những gì?
Bước đầu thường là khám phụ khoa và siêu âm vùng chậu, nhằm xem tử cung, buồng trứng và niêm mạc có bất thường gì không. Tiếp theo, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nội tiết tố và chức năng tuyến giáp, vì hai yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ.
Mỗi người có hoàn cảnh khác nhau. Vì thế, bác sĩ sẽ cân nhắc từng trường hợp để chọn hướng xử lý phù hợp, chứ không áp dụng một phác đồ chung cho tất cả mọi người.
Cách chăm sóc và cải thiện chu kỳ
Giữ cân nặng ở mức hợp lý, ngủ đủ giấc và tìm cách giảm căng thẳng thường mang lại hiệu quả rõ hơn bạn tưởng. Chế độ ăn cân bằng với rau xanh, đạm và chất béo tốt, kết hợp vận động đều đặn mỗi tuần, giúp cơ thể điều hòa nội tiết tốt hơn. Bạn không cần thay đổi tất cả cùng lúc, hãy bắt đầu từ một thói quen nhỏ.
Quan trọng nhất là tái khám đúng hẹn nếu bác sĩ có dặn. Chu kỳ thường cần vài tháng mới ổn định lại. Vì vậy đừng nóng vội đổi thuốc hay thay đổi quá nhiều thói quen cùng lúc, bởi điều đó khiến việc theo dõi khó chính xác hơn.
Câu hỏi thường gặp
Rối loạn kinh nguyệt có tự khỏi không?
Có trường hợp chu kỳ tự ổn định khi căng thẳng giảm hoặc cân nặng trở lại bình thường. Tuy nhiên, nếu lệch kéo dài trên vài tháng, bạn nên khám để tìm nguyên nhân thay vì chờ đợi.
Stress có làm chu kỳ kinh nguyệt bị lệch không?
Có. Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến vùng dưới đồi, nơi điều khiển hormone sinh sản, nên chu kỳ có thể lệch hoặc mất kinh tạm thời. Khi stress giảm, chu kỳ thường dần trở lại.
Chu kỳ 40 ngày có phải là bất thường không?
Chu kỳ 40 ngày nằm ngoài khoảng thông thường nên đáng để ý. Nếu chỉ xảy ra một lần, có thể do thay đổi sinh hoạt. Nếu lặp lại nhiều tháng, bạn nên đi khám để kiểm tra.
Rối loạn kinh nguyệt có ảnh hưởng đến khả năng mang thai không?
Có thể. Rụng trứng không đều là một trong những nguyên nhân khiến việc thụ thai khó khăn hơn. Tuy nhiên, nhiều trường hợp cải thiện khi tìm đúng nguyên nhân và theo dõi phù hợp. Bạn đừng quá lo lắng, hãy trao đổi với bác sĩ để có hướng đi rõ ràng.
Tìm hiểu thêm từ các chủ đề liên quan
Nếu bạn quan tâm đến sức khỏe phụ khoa, có thể đọc thêm bài viêm âm đạo: nguyên nhân, triệu chứng và cách vệ sinh đúng để hiểu rõ hơn về các vấn đề vùng kín thường gặp. Bên cạnh đó, kiểm tra sức khỏe sinh sản là bước nên cân nhắc khi bạn muốn đánh giá tổng thể trước kế hoạch có con.
Để tìm hiểu thêm về các vấn đề liên quan đến nội tiết và sức khỏe tổng quát, bạn có thể tham khảo thông tin tại công ty MONA, nơi cung cấp nhiều nội dung hữu ích về chăm sóc sức khỏe và đời sống.