Sùi mào gà do virus HPV gây ra như thế nào
Sùi mào gà là bệnh lây qua đường tình dục do một số týp virus HPV (human papillomavirus) gây ra, thường là týp 6 và 11. Virus xâm nhập qua những vết xước nhỏ ở da và niêm mạc vùng sinh dục hoặc hậu môn. Từ đó, chúng tạo các mụn thịt nhỏ, mềm.
HPV có hơn một trăm týp. Phần lớn không gây bệnh rõ rệt và tự được cơ thể thanh lọc. Một số týp nguy cơ cao liên quan ung thư cổ tử cung, trong khi nhóm gây sùi mào gà là nhóm nguy cơ thấp. Điều này lý giải vì sao bác sĩ khuyên phụ nữ khám sàng lọc cổ tử cung định kỳ dù không có sùi.
Thời gian ủ bệnh rất khác nhau, từ vài tuần đến vài tháng, đôi khi lâu hơn. Vì vậy người bệnh thường không nhớ chính xác mình nhiễm từ lần nào. Việc đổ lỗi cho nhau trong mối quan hệ thường không có cơ sở.
Các đường lây truyền thường gặp
Đường lây chính là quan hệ tình dục không an toàn, bao gồm quan hệ âm đạo, hậu môn và miệng. Virus lây qua tiếp xúc da kề da. Vì vậy, bao cao su giúp giảm nguy cơ nhưng không loại bỏ hoàn toàn, vì sùi có thể nằm ở vùng không được che phủ.
Mẹ nhiễm HPV có thể truyền cho con khi sinh thường, dù hiếm. Dùng chung đồ cá nhân dính dịch như khăn tắm, đồ lót có thể là đường lây gián tiếp nhưng rất ít gặp. Bắt tay, ôm hay ngồi cạnh người bệnh không lây.
Dấu hiệu sớm ở nam và nữ
Dấu hiệu điển hình là những nốt nhỏ màu hồng hoặc màu da, mềm, có thể đơn lẻ hoặc mọc thành chùm trông giống súp lơ.
Vị trí hay gặp ở nam
- Quy đầu và rãnh quy đầu
- Thân dương vật
- Bìu
- Quanh hậu môn
Vị trí hay gặp ở nữ
- Môi lớn và môi bé
- Âm đạo và cổ tử cung
- Quanh hậu môn
Một số người thấy ngứa, vướng, rát nhẹ hoặc chảy máu khi cọ xát. Nhưng cũng nhiều người hoàn toàn không đau, chỉ tình cờ sờ thấy. Những nốt nhỏ nằm sâu trong âm đạo hay hậu môn rất khó tự nhận ra.
Các tổn thương ở vùng kín còn có thể là nốt sần sinh lý (như hạt Fordyce, là tuyến bã nhỏ lành tính dưới da), mụn nhọt, u mềm lây (nốt u nhỏ do virus gây ra, thường có lõm ở giữa) hoặc vết loét của bệnh khác như giang mai. Không nên tự chẩn đoán qua hình ảnh trên mạng.
Vì sao cần khám và điều trị tại cơ sở y tế
Sùi mào gà không tự khỏi một cách đáng tin cậy. Các nốt có thể tăng số lượng và lan rộng nếu để lâu. Quan trọng hơn, người bệnh vẫn có thể lây cho bạn tình khi chưa phát hiện. Bác sĩ sẽ xác định chẩn đoán, loại trừ bệnh khác và chọn phương pháp loại bỏ tổn thương phù hợp với vị trí, kích thước.
Các phương pháp được dùng tùy trường hợp gồm:
- Thuốc bôi do bác sĩ kê đơn
- Đốt điện
- Laser
- Áp lạnh
Tuyệt đối không tự bôi axit, thuốc lá nhà làm hoặc cắt, cạy bằng dụng cụ tại nhà. Làm vậy dễ gây bỏng, nhiễm trùng, để sẹo và làm lan virus.
Cần nhớ rằng loại bỏ nốt sùi không đồng nghĩa với loại bỏ hoàn toàn virus trong cơ thể. Có người tái phát sau một thời gian, nên theo dõi và tái khám theo hẹn là cần thiết. Vì vậy, các cam kết loại bỏ hoàn toàn bệnh chỉ mang tính quảng cáo, không phản ánh đúng đặc điểm của bệnh.
Khi phát hiện bệnh, hãy thông báo cho bạn tình để họ cũng được khám. Nếu bạn cũng lo về các bệnh khác, hãy tham khảo thêm bệnh lậu và viêm âm đạo.
Sống chung với HPV: những câu hỏi người bệnh hay lo
Nhiều người mới biết mình nhiễm HPV thường lo sợ, xấu hổ hoặc nghi ngờ bạn đời. Cần hiểu rằng HPV rất phổ biến. Phần lớn người trưởng thành có hoạt động tình dục từng tiếp xúc với virus ít nhất một lần, và cơ thể thường tự loại bỏ virus sau một thời gian. Việc bị nhiễm không nói lên điều gì về đạo đức hay sự chung thủy.
Người bệnh có thể quan hệ lại khi nào là câu hỏi hay gặp. Câu trả lời do bác sĩ quyết định theo tình trạng tổn thương. Về thai kỳ, thai phụ bị sùi mào gà cần báo bác sĩ sản khoa để được theo dõi và chọn cách xử lý phù hợp, vì nốt sùi có thể to nhanh và dễ chảy máu trong thai kỳ.
Nếu bạn cần tìm nguồn tin đáng tin cậy, hãy ưu tiên các trang của cơ quan y tế. Tránh những quảng cáo hứa hẹn kết quả tuyệt đối, vì điều đó không phản ánh diễn biến thật của bệnh.
Phòng bệnh: vắc xin HPV và quan hệ an toàn
Tiêm vắc xin HPV là biện pháp dự phòng chủ động quan trọng để phòng sùi mào gà. Một số loại vắc xin bảo vệ trước các týp gây sùi mào gà và các týp nguy cơ cao liên quan ung thư. Hiệu quả tốt nhất khi tiêm trước lần quan hệ đầu tiên, nhưng người lớn vẫn có thể được bác sĩ tư vấn tiêm. Lịch tiêm, độ tuổi và chống chỉ định (trường hợp không nên tiêm) do cơ sở tiêm chủng hướng dẫn.
Bên cạnh đó, hãy dùng bao cao su đúng cách, hạn chế nhiều bạn tình, nói chuyện thẳng thắn với bạn đời về sức khỏe tình dục và khám định kỳ. Phụ nữ nên làm xét nghiệm tầm soát cổ tử cung theo khuyến cáo.
Bạn có thể đọc hướng dẫn chung về HPV trên trang của Tổ chức Y tế Thế giới. Khi chuẩn bị kết hôn, danh sách các hạng mục trong bài khám sức khỏe tiền hôn nhân cũng có thể giúp ích.
